BORSADA İLK DEFA İŞLEM YAPACAKLARA TAVSİYELER

BORSADA İLK DEFA İŞLEM YAPACAKLARA TAVSİYELER

29 Haziran 2019 0 Yazar: Aykut KIRAN

Hisse senedi almak isteyenler, borsaya girmek isteyenler, borsada para kazanmak isteyenler, borsa nasıl oynanır diyenler, borsa İstanbul nedir diyenler  bu yazı size tam da size göre.

Kurallar

Öncelikli olarak borsayı tanımadan önce altın değerinde kuralları size açıklayayım.
1.kural : Profesyonel bir yardım almadan paranızı bir yere yatırmayın.
2.kural : Profesyonel bir yardım almadan paranızı bir yere yatırmayın.
3.kural : Biri dur derse yada kaybettiğinizin farkına varırsanız işlem yapmayı bırakın.
4.kural : Kazanırken çevreniz kalabalık olurken kaybettiğinizde yalnızsınızdır.
5.kural : Hakkında bilginiz olmayan bir yatırım aracına para yatırmayın.
6.kural : İlerleyen zamanlar ihtiyacınız olacak parayla işlem yapmak yok.
7.kural : Para kazanmaya devam ettikçe karınızı alıp işlem yapmaya devam edin ancak kaybetmeye başladığınızda zarar etmeyi kesip dinlenmeyi öğrenin.
8.kural : Her zaman işlem yapmak zorunda değilsin. Sadece fırsatları değerlendir.

Bu kuralların hepsine uyduğunuzda dahi borsada para kazanacağınızın garantisi yoktur. Hatta kurallar sayfalarca uzar gider. Daha fazla tavsiye isteyenler Warren BUFFETT’in tavsiyelerini okuyabilir.
Peki Warren BUFFETT kimdir ?
Kendisi hisse senedi yatırımcısı ve zamanında bir tekstil şirketi iken şuanda bir yatırım şirketi olan  Berkshire Hathaway  adlı yatırım şirketinin CEO’sudur. Aralarında Coca Cola, Apple, Mc Donald’s, IBM gibi dünya devlerinin de aralarında bulunduğu bir çok şirketin hissedarıdır. Hayatı boyunca yaptığı yatırım hamleleri ile sıfırdan 80 milyar doları aşkın servet kazanması ile tanınmıştır.

Hangi Hisseler Alınmalı?

Borsaya girmeye karar verdiğinizde hedef şirketlerinizi çoktan belirlemiş olmanızda fayda var. Gelişme potansiyeli yüksek ancak henüz kimsenin dikkatini çekmemiş şirketler size güzel kar marjları bırakacaktır. Katma değeri yüksek, düzenli olarak özsermayesini arttıran, faaliyet karı yüksek, şeffaf bir yönetim kuruluna sahip, ihracat girdisi yüksek, ithalat oranı düşük, tutarlı hedefleri ve yatırımları olan şirketler size uzun vadede hatırı sayılır ve tatminkar kar oranları bırakacaktır. Tek bir hissede yatırım yapmak çoğu zaman beklenen kar oranı yakalansa bile zaman konusunda sizi yanıltacaktır. Tek bir hisse de kar etmek yerine zararın yanında zamanınızı da boşa harcamış olacaksınız. Bu sebeple uzmanlarında tercih ettiği gibi yatırım tercihlerinizi çeşitlendirmeniz ve kendinize riskten korunma(hedge) mekanizmaları oluşturmanız aldığınız riski düşürmenizi sağlayacaktır.
Örnek vermek gerekirse; Diyelim demir-çelik sektöründen bir hisse belirlediniz. Demir-çelik sektörü yurtiçi yada yurtdışı politik yada değil demir fiyatlarındaki değişimlerden etkilenir. Tek başına demir-çelik sektörüne yatırım yapmak yerine paranızı 10 parçaya ayırıp diğer sektörlere de yatırım yapmayı tercih ederek diğer sektörlerdeki gelişmelerle ortaya çıkan fırsatları yakalamış olup beklentilerinizi karşılayamayan hisselerden gelecek zararlarınızı azaltacaktır. Demir-çelik sektörü yanında havacılık, bankacılık, tekstil, otomotiv, beyaz eşya vb. bir sepet oluşturabilirsiniz. Ülkemizde Otomotiv sektörü ithal girdisi yüksek bir sektörümüzdür. Bu sebeple döviz yükselişleri sektörün değer kaybetmesine neden olacaktır. Otomotiv sektöründeki değer kayıpları sonucu oluşabilecek zararlarınızı azaltmak için bir miktar döviz almak risk oranınızı azaltarak kendinizce bir hedge sistemi kurmuş olacaksınız.

Nereden Hisse Senedi Alınır?

Yatırım tercihinizi belirledinizde ve yatırım yapmaya karar verdiğinizde ne yapmanız gerekiyor?
Bir hisse senedini direkt olarak şirketten alamazsınız. Bunun için aracı kurumlar vardır. Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) tarafından faaliyet izni almış aracı kurumlara buradan ulaşabilir ve tüm kurumların faaliyet izinlerini görebilirsiniz. Kolaylık açısından şunu belirteyim. Bankacılık faaliyeti gösteren kurumların aracı kuruluş faaliyeti gösteren bir iştirakleri de var. Dolayısıyla herhangi bir bankanın herhangi bir şubesine gittiğinizde sizin için kendi iştirakleri olan aracı kurumla(örn: xbank’ın iştirakı genelde x yatırım şeklinde ismi oluyor) irtibata geçerek sözleşme yapmanızı sağlayıp size hesap tanımlayacaktır. Nerde olduğunuzun bir önemi yok. Bankalar harici aracı kurumlar ise size avantajlı komisyon ücretleri vermesi ile size cazip gelebilir. Hesabınız aktifleştiğinde iste tek yapmanız gereken mobil uygulamasını indirip yada masaüstü bilgisayarınızdan hedef hisse senedinizi takibe başlayabilirsiniz. Yalnız işlem yapmaya hemen başlamıyoruz. Çünkü kullandığınız masaüstü yada mobil uygulamada işlem yapmaya başlamadan önce tüm komutları öğreniyoruz. Çünkü işlem yaparken her birinin farklı özellikte olduğu 10 farklı emir tipi var.

Emir Tipleri Nelerdir?

1. Limit fiyatlı emirler(LFE)
2. Piyasa emirleri
3. Piyasa limite emirler
4. Dengeleyici emirler
5. Koşullu emirler
6. Kotasyon emirleri
7. Orta nokta emirleri
8. Ağırlıklı ortalama fiyat(AOF) emirleri
9. Küsuratlı emirler
10. Açığa satış emirleri

Burada en çok kullanılacaklardan Limit fiyatlı emir, bir hissenin fiyatının sizin o hisseyi almak yada satmak için beklediğiniz fiyata geldiğinde önceden emir vererek otomatik olarak işlem yapmanıza olanak tanır.
Piyasa emri, anlık olarak hisse hangi fiyattan işlem görüyorsa o fiyattan işleminizi gerçekleştirir ki bunu tavsiye etmiyorum.
Koşullu emir(Şartlı emir de denir) bir hisse için belirtilen koşulun sağlandığında gerçekleşen emirdir. Piyasada bu emir genellikle stop-loss(zarar durdurma) olarak kullanılır. Hedef fiyatınızın aksine ilerleyerek sizi zarara uğratmaya başlayan bir hissede kendinizin izin verdiği en yüksek zarar seviyesine ulaştığında işlem otomatik olarak gerçekleşerek ve hisseniz satılır. Bazı vatandaşları bunu limit fiyatlı emir vererek yapabileceğini düşünür. Ancak hissenin işlem gördüğü fiyatın altında bir fiyattan limit fiyatlı emir verilirse, emriniz Piyasa emirine dönüşerek anlık işlem gördüğü fiyattan hisseniz satılır.
Tanımların tamamı için Borsa İstanbul web sayfasını ziyaret etmeyi unutmayın.

Aracı kurumları Araştırma Raporu yayınlarlar. Şirketlerin temel ve teknik göstergelerini analiz ederek değerlendirmeler yaparlar. Bu raporları okuyarak şirketler hakkında daha fazla bilgi sahibi olabilirsiniz.

Zaman ve Risk Tercihinize Göre Farklı Alternatif Yatırım Yöntemleri Mevcut

Eğer tasarrufunuzu değerlendirmek istiyorsunuz ancak bunun için zamanınız yoksa yada risk almakta zorlanıyorsanız bunu sizin yerinize yapacak kurumlar var. Bunun için portföy yönetim şirketleri mevcuttur. SPK ‘dan izinli portföy yönetim şirketlerine buradan ulaşabilir ve tasarruflarınızı değerlendirme konusunda paranızı güvenli yerlere emanet edebilirsiniz.

Tüm Yatırımcıların Zaafları Vardır

Hisse almak kolaydır ancak satmak zordur. Bunun sebebi zarardayken belki zararımı kurtarırım umudu veya kardayken belki daha fazla kazanırım umududur. Şirketin temel ve teknik göstergeleri aklınızda hedef bir fiyat oluşturuyorsa hedef fiyatınıza ulaşmakta ısrarcı olun. Çiçek Abbas filmin de atışma sahnesinde şöyle bir söz vardı,
-Aşk bir otobüstür binmesini bilmemi,
-Son durağa gelmeden inmesini bilmeli.
Eğer bir fırsat varsa mutlaka değerlendirilmeli. Ancak yanıldığınızda hisseye aşık olmanın bir anlamı yok. Uygun bir yerden kar alabilmeli yada zarardaysanız zararınızı durdurmayı bilmelisiniz. Eğer konsantrasyonunuz bozulduysa bir süre bekleyerek dinlenmektir. Seri bir şekilde işlemler yapmak insanı hem bedenen hem de ruhen yorar. Dinlenmeniz iyi bir tercih olacaktır ve zihniniz açılarak daha sağlıklı hareket etmenizi sağlayacaktır. Hepsinden öte para her şey değildir. Ailenizle de vakit geçirip ilgilenmeniz gerekir.

Hisse Hakkında Bilgiye Nasıl Ulaşacağım?

Kazanırken çevrenizde “ben bildim. daha önce söylemiştim…” tarzı cümleler duyarsanız bunları dikkate almayın. Başkasının görüşleri yerine kendiniz araştırma yapın. Ancak araştırmayı sosyal medya da kişilerin spekülatif görüşlerini okuyarak değil haber sitelerinde, şirketin bilançosunda, KAP  ‘da, ekonomistlerin köşe yazılarında, teknik görünümünde vb. yerlerde yapın. Ancak bu şekilde şeffaf bir karar verebilirsiniz. Çünkü kazanırken heryerde bunun reklamını yapan insanlar kaybettiğinizde “ben kimseye zorla bir hisse aldırmadım” diyecektir. Üstelik sosyal medyada hisseler üzerinden yanıltıcı açıklamalar yapıp pahalı fiyatlara hisse aldıran , gerçek ismini bile bilmediğiniz hesaplara itibar etmeyin. Özellikle her gün farklı bir destek-direnç seviyesi veren, onlarca hisse hakkında paylaşım yapan biriden pek hayır gelmez. Eğer hisse grafiğinde teknik göstergelere göre değerlendirme yapıyorsanız sabit bir stratejiniz olmalı ve bu strateji sadece sizin şahsınıza ait bir strateji olmalı.

Örnek vermek gerekirse bir hissenin temel analizini yaptınız ve temel göstergeleri hissede bir fırsat olduğuna işaret ederek değerlenme potansiyeli olduğunu size düşündürüyor. İyi bir fiyata almak istiyorsanız temel analiz yeterli değildir. En iyi fiyattan almak için teknik analiz bilginizin olması da gerekir. Mevcut stratejiniz de teknik grafik üzerinde hareketli ortalamalar, bollinger bands, MACD , stochastic, rsi indikatörleri ile osilatörlerini kullanmak olsun. Teknik göstergeler daha iyi bir fiyattan almak için size bir gösterge olacaktır ve hisseyi pahalı bir fiyattan almanıza engel olacaktır. Ancak takipte olduğunuz yada elinizde bulunan bir hisse için her zaman aynı göstergeleri kullanın. Bugün başka öbür gün başka gösterge kullanmayın. Çünkü göstergelerin sayısı o kadar fazla ki bir tanesi pahalı olduğunu gösterirken diğer gösterge hissenin ucuz olduğunu gösterebilir. Aynı şey grafik periyodunda kullandığınız zaman periyodu için de geçerlidir. Destek ve direnç noktalarınızı her zaman aynı gösterge ve zaman dilimini kullandığınız grafik üzerinde belirleyin.

Borsa Hissesini Alacağınız Şirketinizi İyi Araştırmakta Fayda Var

Bir şirketin hissesine para yatırmadan önce şirket hakkında mutlaka bilginiz olsun. Ofisten ibaret holdingler, içi çoktan boşaltılmış şirketler, borç içinde yüzen şirketlere para yatırmanız bu hissenin tahtasının kapandığı bir sabaha uyandığınız acı bir gün yaşamanıza neden olabilir. Bu yüzden temel analiz çok önemlidir. Hisse piyasasında pazarlar incelemesi yaparken pazar tanımlarına buradan ulaşabilir ve fikir edinmenize yardımcı olabilir. Ayrıca A, B, C, D grubu paylar ne demek olduğu hakkında aşağıda Borsa İstanbul’un 31.01.2019 tarihli SPK haftalık bülteninde yayınlanan tablodan bilgi alabiliriz.

Borsada İşlem Yapmak Yatırımdır. Ancak Sürekli İşlem Kumardır.

Kredi çekerek, ev taksiti vb. bir parayla işlem yapmak tavsiye edilebilecek bir yöntem değildir. Borsaya yatırdığınız para gerçek manada bir tasarrufunuz olan bir para olmalıdır. Aksi takdirde sizi daha fazla stres altında bırakarak yanlış hamleler yapmanıza neden olabilecektir. Ancak borsa belki ilk kurulduğunda öyle olmasa bile günümüzde kapitalistlerin orta sınıf vatandaşların para kazanma heyecanını tetikleyerek para kazandıkları bir organizasyondan başka bir şey değildir. Bu hırsınıza yenik düşme ihtimalinizi asla aklınızdan çıkarmayın.

Para her zaman kazanılır. Ancak para kazanmak için hırsınıza yenik düşmek sizin paranızı, ailenizi, arkadaşlarınızı, sağlığınızı vb. kaybetme tehlikesi ile baş başa bırakır. Borsaya girdiğinizde bunlardan herhangi birini kaybetme tehlikesi altında olduğunuzu fark ederseniz biraz borsadan uzak kalmak ve kendinize zaman ayırmak sağlıklı bir seçim olacaktır.

Unutmayın. En büyük kaybı parayla satın alamayacağınız varlıklarınızı kaybettiğinizde yaşarsınız.