MUM GRAFİKLERİ VE YORUMLANMASI

MUM GRAFİKLERİ VE YORUMLANMASI

4 Nisan 2020 0 Yazar: Aykut KIRAN

Japonların 17. yüzyılda pirinç alım satım sözleşmelerindeki
fiyatlara bakarak ilerideki fiyatları tahmin etmeye yönelik olarak
geliştirdikleri bir yöntemdir. Daha sonra Steven Nilson isimli bir
Avrupalının bu tekniği Japonya’dan Avrupa sermaye piyasalarına
taşımasıyla mum grafikleriyle analiz tekniği önem kazanmış ve popüler
bir hale gelmiştir. Günümüzde mum grafikleri başarılı bir
şekilde kullanılıyordur.

Mum grafiklerinin çizilebilmesi için gerekli bilgiler

Bir seansa, güne veya haftaya ait bir mumun çizilebilmesi için
dört adet temel veri gereklidir.

Bunlar Hisse senedinin;
Dönem içi açılış fiyatı,
Dönem içi kapanış fiyatı,
Dönem içi gördüğü en yüksek fiyat
Dönem içi gördüğü en düşük fiyattır.
Bu veriler olmadan mum çizilemez.
Aşağıda bir Mum’un gün içi fiyat hareketleri sonrası oluşumu mevcuttur.

Şekilde soldaki beyaz mum gün içi fiyat artışı olduğunu
gösterirken, sağdaki siyah mum gün içi fiyat düşüşünü
göstermektedir. Mum grafikleri dört ayrı veriden oluştuğu için
piyasadaki psikolojiyi yansıtan en iyi göstergelerden biridir. Değişik
türlerdeki mumlar değişik anlamlara gelmektedir. Aşağıda mum
çeşitlerinin nasıl yorumlandığı gösterilmektedir.

Fiyatın Artacağını Gösteren Mum Şekilleri

Uzun Beyaz Mum:

Bu mum fiyatların artışa geçtiğini ve artışın devam edeceğini haber verir.
Eğer fiyatların belli bir dip noktasına inmesinden sonra ortaya
çıkarsa ve mumun kapanış fiyatı yakın geçmişteki bir tepe noktasına
doğru yaklaşırsa fiyat artışının sürekli olacağı düşünülür.

Çekiç :

Önemli bir düşüş seyrinden sonra bu mum görülürse, Çekiç olarak adlandırılır. Fiyatlar belli bir noktaya kadar düşmüştür ve fiyatlar en son bir dip noktasını daha test ettikten sonra yükseliş yapmıştır. Yani kağıt ulaşılan dip noktasını kabul etmemiştir ve bir daha o noktaya ulaşması çok zordur. Eğer fiyatlar yükselip de belli bir tepeye ulaştıktan sonra bu
mum görülürse bu durumda Asılı Adam olarak adlandırılır. Bu ise
düşüşe işaret verir (Aşağıda buna değinilecektir.)

Delici Çizgi:

Kara bulutların tersi olan bu görünüm (Kara bulutlar ileride açıklanacaktır.) yükselişi işaret etmektedir. Son günkü düşüşten sonra fiyatlar dünkü kapanışın daha altından açılmasına rağmen, fiyatlar o kadar yükselmiştir ki birinci siyah mumun yarısını geçecek şekilde kapanmıştır. Bu arada daha yüksek fiyat seviyesini de test etmiştir.

Yutan görünüm :

Şekildeki bu görünüm önemli bir düşüş trendinden sonra ortaya çıkmışsa, çok önemli bir yükselişin ortaya çıkacağını haber verir. Eğer fiyatlar yükseliş trendinde iken ortaya çıkarsa, yükselişin devam edeceğini fakat birinci durumda olduğu gibi çok önemli bir yükselişin habercisi olmayabilir.

Sabah Yıldızı :

Fiyatların belli bir düşüş yaşadıktan sonra yandaki şekli yapması, yani sabah yıldızının görünmesi (ki sabah yıldızı siyah da olabilir) ve bunun da uzunca beyaz bir mumla desteklenmesi fiyatların yükseleceğini ifade eder. Bu görünümün tersi ise akşam yıldızıdır ve ileride incelenecektir.

Yükselen doji Yıldızı :

Yukarıda sabah yıldızından bahsederken, sabah yıldızının düşüş trendinin yukarı doğru döneceğine dair işaret verdiğini belirtmiştik. Bunun yanında doji yıldızı (Haç görünümü) kararsızlığı gösterir. Belli bir düşüş trendinden sonra ortaya çıkarsa, yükselişi ifade eder ama yine de beklemek gerekir. Dolayısıyla kısa bir haç işareti beklemeniz gerektiğini bildirir.

Fiyatların Düşeceğini Gösteren Mum Şekilleri

Uzun Siyah Mum:

Uzun siyah bir mum kara haberlerin işaretçisidir. Özellikle belirli bir direnç noktasını kırarak bu görünümü gerçekleştirirse ve bu mum oluştuğunda da işlem hacmi önemli derecede artmışsa, kağıttan bir kaçış başlamıştır. Böyle bir durumda en akıllıca iş zarara katlanıp satış yapmaktır.

Asılı Adam :

Eğer bu şekiller önemli bir yükseliş trendinden sonra ortaya çıkarsa çok büyük bir olasılıkla fiyatların düşmeye başlayacağını haber verir. Her ikisinin yan yana görünmesi gerekmez. Sadece bir tanesinin tepede oluşması fiyatların düşeceğinin ilk belirtisidir.

Kara Bulutlar :

Adından da anlaşılacağı üzere Kara Bulutlar kötü gidişatın habercisidir. Genellikle fiyatlar belli bir tepe yaptıktan sonra oluşur. Önemli olan nokta; ikinci siyah mum bir gün önceki kapanıştan veya daha yüksek bir seviyeden açılmasına rağmen beyaz mumun yarısını geçecek şekilde aşağıdan bir kapanış yapmıştır. Özellikle bu mum oluşurken işlem hacminin bir gün önceye göre artmış olması düşüşü teyit eder.

Yutan Siyah Mum :

Son günkü fiyatlar bir gün önceye göre daha yüksek bir seviyeden açılmasına rağmen gün içinde beyaz mumu yutacak ve beyaz mumun gölgesini de içine alacak şekilde düşmüştür.

Akşam Yıldızı :

Akşam yıldızı karanlığın geldiğini yani fiyatların düşeceğini haber verir. İkinci küçük beyaz yıldız Akşam yıldızıdır. Bunun içinin siyah veya beyaz olması fark etmez. Genellikle belirli bir yükseliş trendinden sonra ortaya çıkarlar. Siyah mumun birinci uzun beyaz mumun yarısının altına düşmesi, fiyatların düşeceğini haber verir.

Doji Yıldızı :

Fiyatlar yükselmiştir ve yükselişin sonunda şekildeki haç işareti ile gösterilen doji yıldızı ile karşılaşılmıştır. Bu durum bir kararsızlığı ifade eder ve fiyatlardaki artış momentumunun zayıfladığının bir göstergesidir. Yatırımcılar bu noktada satsam mı? tutsam mı? kararsızlığı içindedirler. Dolayısıyla takip eden günü beklemek gerekir. Eğer işlem hacminin artmasıyla birlikte uzun beyaz mumun yarısını da aşağı kıracak şekilde bir siyah mum oluşursa, hemen satmalısınız. Eğer bir iki gün daha doji yıldızlar devam ederse, en akıllıca yol yine satmaktır.

Kayan Yıldız :

Üst gölgesi gövdesinin en azından iki katı kadar uzun olan bu kayan yıldız eğer uzunca beyaz bir mumun arkasından gelmişse temkinli olmakta yarar vardır. Genellikle düşüşü işaret eder. Hele ki kağıt uzunca bir aradan sonra tepe yapmışsa çok büyük bir olasılıkla arkasından düşüş gelecektir.

Uzun Bacaklı Doji Yıldızı :

Fiyatlar gün içinde yukarı ve aşağı hareketler yapmıştır ve bu hareketler geniş bir marjda yer almıştır. Fakat kağıt açılış fiyatından kapanmıştır. Fiyatlar belli bir süre yükseldikten sonra yanda verilen şekilde bir mum görünürse, düşüşün başlayacağının ilk işaretleri alınmış demektir. Kağıt
satılmalıdır. Fakat kağıt belirli bir süre düştükten sonra bu şekil
görülürse, yukarı doğru bir dönüm noktası olarak da
değerlendirilebilir.

Haç Yıldızı :

Bu mum şekli de yukarıdaki doji olarak verilen
muma benzer ve yorumları aynıdır. Özellikle önemli bir yükselişten
sonra ortaya çıkmışsa, çok büyük bir olasılıkla fiyatlar düşüşe
geçecektir. Aksine uzun süreli bir düşüşün ardından bu mumun
görünmesi artık fiyatların daha fazla düşmeyeceğine ve yükselişe
geçeceğine işaret eder.

Mezartaşı :

Bu görünüm çok büyük bir çoğunlukla fiyatlar belli bir tepeye ulaştıktan sonra ortaya çıkar ve tartışmasız bir şekilde düşüşün başlayacağını gösterir. Fiyatlar açılmıştır ve gün içinde önemli derecede yükselmiş, fakat bu
seviyelerde tutunamayarak açıldığı fiyattan kapanmıştır.

KAYNAK: Yaşar ERDİNÇ, Yatırımcı ve Teknik Analiz Sorgulanıyor, Siyasal Kitabevi, 2004

Yaşar ERDİNÇ’i saygı ve minnetle anıyoruz.