Sertifika nedir?

Sertifika nedir?

9 Haziran 2020 0 Yazar: THE KIRAN JOURNAL

Yatırımcısına önceden belirlenmiş koşulların oluşması durumunda alacak hakkı veren sermaye piyasası aracı niteliğindeki yapılandırılmış finansal
ürünlerdir. Sertifikalar, varant benzeri bir finansal üründür. Tıpkı varantlar gibi ihraççıyı yatırımcıya karşı mali yükümlülük altına sokan finansal araçlardır.

Sertifika ihracı dolayısıyla elde edilen fonlar ihraççının şahsi mali sorumluluğu altındadır. Bu nedenle ihraççının mali durumu, ödeme kabiliyeti, kredibilitesi gibi faktörlerin yatırım sırasında göz önünde bulundurulması önem arz etmektedir.

Sertifikalar, varantlar ile hemen hemen aynı işlem kuralları ile işlem görecek olmakla birlikte, bazı işlem kuralları sertifika türlerine göre farklılaşabilmektedir. Yatırımcıların sertifika işlemlerinde bu hususlara özellikle dikkat etmeleri gerekmektedir.

Sertifika ile ilgili temel kavramlar nelerdir?

Artık Değer:
Sertifikaların nakavt olması durumunda ve sirkülerde belirtilmesi kaydıyla, ihraççı tarafından hesaplanan ve yatırımcılara ödenecek tutarı ifade eder. Bu tutarın ödenmesi her ihraçta söz konusu olmayabilir.

Bariyer:
Bazı sertifika türlerinin nakavt özelliği nedeniyle ihraççı tarafından dayanak varlık veya dayanak gösterge için belirlenmiş olan fiyat veya değer seviyesidir. Dayanak varlığın fiyatının veya göstergenin değerinin sertifikanın vadesi süresinde bu seviyeye ulaşması veya bu seviyeyi aşması
durumunda ilgili sertifika geçersiz olur.

Dönüşüm Oranı:
Bir adet sertifikanın kaç adet dayanak varlığa denk geldiğini gösteren oranı ifade eder.

Nakavt:
Bazı sertifika türlerinde dayanak varlığın fiyatının veya gösterge değerinin ihraççı tarafından önceden belirlenmiş olan seviyeye (bariyer) ulaşması veya bu seviyeyi aşması halinde sertifikanın değerini yitirip geçersiz olma durumudur.Sertifikalar hangi durumda Borsa kotundan ve pazardan sürekli olarak çıkarılır?

Borsada işlem gören sertifikalar,
a) Vadesinin dolması,
b) Sepet veya endekse dayalı sertifikalar hariç olmak üzere, sertifikanın dayanak varlığının birleşme, devrolma veya diğer nedenlerle kottan çıkarılması durumlarında Borsa kotundan ve pazardan sürekli olarak çıkarılır.

Vadesi dolduğu için itfa olan veya izahname ve sirkülerde belirtilmek kaydıyla, dayanak şirketin/ varlığın işlem sırasında oluşan likidite azalması neticesinde ihraççının riskten korunma işlemlerinde zorluk yaşaması nedeniyle ihraççı tarafından yapılan erken itfa talebinin Borsa İstanbul Yönetim Kurulunca kabul edilmesi veya dayanak varlığın nakavt seviyesine gelmesi nedeniyle işlem sırası kapatılan sertifikalar, herhangi bir ilave prosedüre tabi olmaksızın otomatik olarak kottan ve işlem gördüğü pazardan çıkarılır.

Sertifikaların nakavt olması nedir?

Dayanak varlığın veya göstergenin ihraççı tarafından önceden ilan edilen bariyer seviyesine ulaşması veya bu seviyeyi aşması halinde, söz konusu sertifika geçersiz olur ve herhangi bir ilave prosedüre tabi olmaksızın otomatik olarak Borsa kotundan çıkartılır.

Nakavt durumunda ihraççı Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)’nda, nakavt olan sertifikaları, bariyer seviyesine ulaşan dayanak varlıkları ve varsa eğer ödenecek artık değeri ilan eder. Söz konusu sertifikalar otomatik olarak Borsa kotundan çıkarılır, ihraççı varsa artık değeri hesaplar ve
bu değeri beş iş gününü (T+5) geçmemek şartıyla yatırımcıya transfer eder.

Nakavt durumlarında dayanak varlığın bariyere ulaşması veya bariyeri aşmasının takibi ile “Varant/Sertifika Sıra Kapatma Formu”nda yer alan bilgilerin doğruluğu ihraççı kuruluşun sorumluluğundadır. Borsa İstanbul ihraççı kuruluş veya sorumlu piyasa yapıcı tarafından bildirim olmadan ilgili sertifikaların sırasını kapatmaz.

Dayanağın değerinin bariyer seviyesine ulaşması ancak daha sonra bariyer seviyesinden uzaklaşması sertifikanın nakavt olmasını engellemez. Yatırımcıların, nakavt durumunun anlık fiyat hareketlerinden kaynaklanabileceğini dikkate almaları gerekmektedir. Ayrıca, dayanak varlık olarak Borsa İstanbul dışında işlem gören bir kıymetin belirlenmiş olması durumunda nakavt
durumu Borsa İstanbul işlem saatleri dışında da oluşabilir. Böyle bir durumda piyasa yapıcı veya ihraççı kuruluş nakavt durumunu Borsa İstanbul’a en hızlı şekilde bildirir.