GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’NİN KREDİ NOTLARI

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TÜRKİYE’NİN KREDİ NOTLARI

12 Eylül 2020 0 Yazar: Aykut KIRAN

Son olarak Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s Türkiye’nin kredi notunu “B1″den “B2″ye düşürüp, görünümü “negatif”te bırakmasıyla geçmişten günümüze Türkiye’nin kredi notlarını derledik.

Kredi derecelendirme notu, bir ülkenin kendisine verilen borçları geri ödeyebilme kapasitesini veya geri ödeyememe olasılığını gösteren bir kredi riski değerlendirmesidir. Dünyada ülkelere kredi derecelendirme notunu veren ve yatırımcılar tarafından genel bir kabul gören üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu bulunuyor; Moody’s, Fitch ve Standard&Poors (S&P). Bu kuruluşlar ülkelerin ekonomik ve politik durumlarını inceleyerek kredi risk puanlarını hesaplıyor.

Kuruluşların kredi derecelendirme notunu belirlemesi

Kredi derecelendirmesi veya kredi değerlendirmesi, bir kişi, şirket veya hatta bir ülkenin kredi itibarının belirlenmesidir. Kredi derecelendirmesi, bir borçlunun kredi geçmişi hakkında yapılan bir değerlendirme olabileceği gibi, potansiyel bir borçlunun borcunu geri ödeyebilme yeteneğinin bir değerlendirmesi de olabilir. Hesaplanması için malî geçmiş, cari varlık ve cari borçlar incelenir. Kredi değerlendirmesi, borç veren veya yatırımcı için, o borcun geri ödenme olasılığını belirlemek için yapılır. Ancak, yakın yıllarda, sigorta primi, işe alınmaya uygunluk ve depozito oranı belirlemeleri için de kredi değerlendirme sonuçları kullanılmaya başlanmıştır.

Düşük bir derecelendirme, borç alanın borcunu ödememe (temerrüt) riskinin yüksek olduğu anlamına gelir, bu durum, faiz oranının yüksek tutulması veya da borç talebinin reddedilmesi sonucunu doğurur.

Kredi derecelendirme notunu belirlerken kuruluşlar, GSYH büyüme oranı, işsizlik oranı, cari işlemler dengesi, enflasyon oranı, kamu borçlanmaları ve işsizlik oranı gibi ülkelerin makroekonomik göstergelerine bakarak ekonomik riski belirliyor. Kuruluşlar politik riski belirlerken ise siyasi istikrar, seçimlerin zamanlamaları, ülke içi siyasal dengeler ve iktidar partisinin oy oranı gibi kriterleri değerlendiriyor. Ayrıca kredi derecelendirme raporlarında yer alan bir diğer kriter de ülke ekonomisinin siyasi karar merkezinden ne denli bağımsız olduğunu belirten (Merkez Bankası Bağımsızlığı) Ekonomik Özgürlük Endeksi.

Kredi derecelendirme notları, yabancı sermayeye ihtiyaç duyan, dış ticaret açığı bulunan gelişmekte veya az gelişmiş ülkeler için yabancı yatırımcıların o ülkede yatırım yapabilmesi açısından oldukça önemli. Açıklanan ülke kredi notları ne kadar yüksek olursa devletler gerek bono, tahvil gibi menkul kıymetler ihraç ederek yatırımcılardan borç alır ve sermaye piyasasında kendisine fon yaratır gerekse de aldığı borcun geri ödemesini daha düşük faiz oranından ödeyerek maliyetini azaltır.

Kredi derecelendirmede tabloda belirlenen notlar ile birlikte bir de görünüm kısmı vardır. Kuruluşlar ülkelerin puanları ile beraber, bir sonraki notun ne olacağına dair mesaj olarak nitelendirilen pozitif, negatif ve durağan görünümleri de paylaşırlar. Görünümün pozitif olması bir sonraki notun artabileceği, negatif olması ise bir sonraki notun düşebileceği anlamına gelir.

Türkiye’nin Kredi Derecelendirme Notlarının Tarihsel Değişimi

TarihFitchMoody’sS&P
Eylül 20B2
Ağustos 20BB-B1B+
Kasım 19BB-B1B+
Temmuz 19BB-B1B+
Haziran 19BBB1B+
Ağustos 18BBBa3B+
Temmuz 18BBBa2BB-
Mayıs 18BB+Ba2BB-
Mart 18BB+Ba2BB
Ocak 17BB+Ba1BB
Eylül 16BBB-Ba1BB
Temmuz 16BBB-Baa3BB
Mayıs 13BBB-Baa3BB+
Mart 13BBB-Ba1BB+
Kasım 12BBB-Ba1BB
Haziran 12BB+Ba1BB
Şubat 10BB+Ba2BB
Ocak 10BB+Ba2BB-
Aralık 09BB+Ba3BB-
Aralık 05BB-Ba3BB-
Ocak 05BB-B1BB-
Ağustos 04B+B1BB-
Şubat 04B+B1B+
Ekim 03BB1B+
Eylül 03BB1B
Temmuz 03B-B1B
Mart 03B-B1B-
Ağustos 01BB1B-
Nisan 01B+B1B-
Nisan 01B+B1B
Şubat 01BB-B1B
Nisan 00BB-B1B+
Nisan 00B+B1B+
Mart 97B+B1B
Aralık 96B+Ba3B
Aralık 96BB-Ba3B
Eylül 95BB-Ba3B+
Ağustos 94BBa3B+
Haziran 94Ba3B+
Nisan 94Ba1B+
Ocak 94Ba1
Mayıs 92Baa3

5 Mayıs 1992’de Türkiye’yi “yatırım yapılabilir” seviyede değerlendirmeye başladıktan sadece 20 ay sonra Türkiye’nin notunu 1 basamak kıran Moody’s, 13 Ocak 1994’te Türkiye’nin kredi notunu tekrar “yatırım yapılabilir” seviyenin altına indirdi. 

S&P Türkiye’yi B+ notuyla 28.04.1994 tarihinden itibaren değerlendirmeye başladı.

Fitch Türkiye’yi B notuyla 10.08.1994 tarihinden itibaren değerlendirmeye başladı.